Źródła bibliograficzne:
Sikorski Antoni
[…] Antoni Sikorski (1884–1946) był niezwykłym człowiekiem, jego wielką pasją był teatr i literatura. Taki też pozostał w pamięci rodziny i przyjaciół. […] W zbiorach rodziny Sikorskich zachowało się bogate archiwum dotyczące życia i działalności Antoniego Sikorskiego, […] przybliżające historię człowieka, który założył przed wojną teatr i udowodnił, że Skierniewice mogą być liczącym się ośrodkiem życia kulturalnego.
Archiwum odkryte w starym drewnianym biurku, przy którym pracował i tworzył mój dziadek, pozostawało zamknięte przez wiele lat. Jego zawartość zaprezentowana na wystawie obejmuje wiele ciekawych dokumentów, pism, listów i zdjęć, również tych z prób skierniewickiego teatru i cennych rękopisów sztuk, których był autorem.
Urodził się 30 lipca 1884 r. w Warszawie jako syn Anastazji z Zarembów i Antoniego Sikorskiego. Zmarł 13 października 1946 r. w Skierniewicach w wieku 62 lat.
Po ukończeniu w Warszawie realnej szkoły średniej (Wolnej Wszechnicy) w latach 1908–1911 kształcił się w Szkole Aplikacyjnej przy Byłych Teatrach Rządowych w Warszawie. Był w gronie pierwszych jej absolwentów i jest autorem jedynej opublikowanej dotąd monografii tej uczelni pt. „Szkoła Aplikacyjna przy Byłych Teatrach Rządowych Warszawskich i jej wychowańcy” (1908–1915), wydanej w 1936 r. w Warszawie. Uczniowie Szkoły Aplikacyjnej już w trakcie studiów występowali nie tylko na deskach Teatru Małego, ale także na innych warszawskich scenach, jak Teatr w Ogrodzie Saskim, Teatr na Dynasach czy Teatr Rozmaitości.
Jako literat Sikorski zadebiutował w 1904 r. felietonem O Kamieńskim słów kilka w „Niwie Polskiej” i nowelą U celu, która ukazała się w „Kurierze Porannym”. Pracę literacką kontynuował, zamieszczając recenzje teatralne i utwory literackie w takich czasopismach: „Niwa”, „Zarzewie”, „Kurier Poranny” i „Nowa Gazeta”.
[…] Od 1912 r. do lipca 1915 r. Sikorski publikował felietony teatralne "Dookoła sceny" jako współredaktor dwutygodnika „Echo Literacko-Artystyczne”, wydawanego w Warszawie. W tym czasie poświęcił się zawodowo dziennikarstwu i pracy literackiej.
Do Teatru Małego, w którym występował jeszcze jako student Szkoły Aplikacyjnej, powrócił w 1915 r. i przez dwa sezony pracował tam na stanowisku sekretarza literackiego i aktora, wystawiając sztuki dla dzieci i młodzieży. […]
W 1917 r. Sikorski przeszedł na służbę państwową do Pułtuska, gdzie pracował do 1933 r. jako sędzia hipoteczny, redagował jednocześnie „Głos znad Narwi” i „Gońca Mazowieckiego”. W Pułtusku poznał swoją przyszłą żonę Halinę Kamillę ze Świerczewskich, z którą miał pięcioro dzieci: synów Wojciecha (1919–1991), Jędrzeja (1921–1980), Stefana (1923–2009), Jacka (ur. 1940) i córkę Antoninę (ur. 1937).
Warto nadmienić, że Halina była bardzo utalentowana aktorsko, miała świetną pamięć sceniczną, a jej role były wysoko oceniane przez krytykę. Przez wiele lat z powodzeniem występowała na scenie w reżyserowanych przez męża sztukach w Pułtusku i Skierniewicach, niejednokrotnie grając u jego boku. […]
W całym okresie działalności sekcja ta zaprezentowała mieszkańcom Pułtuska 86 premier, co stanowiło łącznie 164 przedstawienia. Sikorski był reżyserem aż 71 sztuk, w tym własnej sztuki Dwa bieguny. […]
W 1933 r. Sikorski wraz z rodziną przeniósł się do Skierniewic, gdzie pracując nadal na stanowisku sędziego hipotecznego, kontynuował pracę społeczno-kulturalną i do 1939 r. prowadził Sekcję Dramatyczną przy Towarzystwie Artystycznym. Sikorscy mieszkali wtedy przy ul. Piłsudskiego, następnie przeprowadzili się do domu przy ul. Kozietulskiego.
Bezpośrednio po wojnie, w 1945 r., z inicjatywy Sikorskiego, założony został w Skierniewicach Teatr Powszechny im. Władysława Reymonta, który początkowo pod nazwą Teatr Ludowy mieścił się w Sejmiku (obecnie budynek Starostwa Powiatowego). Sztuki wystawiano nie tylko w Skierniewicach, ale także w innych miastach, między innymi w Piotrkowie, Rawie Mazowieckiej, Łowiczu czy w Warszawie. […]
Tradycje teatralne w Skierniewicach w okresie międzywojennym i działalność Teatru im. Władysława Reymonta w Skierniewicach - Sekcja Dramatyczna przy Towarzystwie Artystycznym (1933–1939)
Antoni Sikorski był bez wątpienia człowiekiem teatru, ze sceną związany do końca swojego życia. Teatr organizował wszędzie tam, gdzie działał, pisał i reżyserował sztuki, sam także występował na deskach teatrów w Warszawie, Pułtusku i Skierniewicach. Był gorącym zwolennikiem działalności amatorskich teatrów na prowincji, które skupiały ludzi różnych zawodów i profesji, mających zamiłowanie do sztuki słowa i gestu. […]
W latach 1933–1939 prowadził w mieście Sekcję Dramatyczną przy Towarzystwie Artystycznym, które organizowało w Sali Sejmikowej wieczory literacko-muzyczne. Na program wieczorów składały się nie tylko deklamacje, ale także wykłady, prelekcje i koncerty muzyki klasycznej. Swoją twórczość prezentowali znani skierniewiczanie, między innymi Tadeusz Sułkowski, Zofia Tomaszewska i Stanisław Domański.
Sekcja Dramatyczna pod kierownictwem Sikorskiego wystawiła w 1936 r. między innymi komedię w trzech aktach „Musisz być moja” w reżyserii i z udziałem Antoniego Sikorskiego, a w 1938 r. „Włamanie” Adama Grzymały-Siedleckiego, również w reżyserii Sikorskiego.
Teatr im. Władysława Reymonta w Skierniewicach (1945–1947)
Bezpośrednio po wojnie, w 1945 r., Sikorski założył w Skierniewicach teatr, który wystawiał sztuki początkowo pod nazwą Teatr Ludowy „Mazowsze”.
Dnia 28 maja 1946 roku ówczesna władza oficjalnie udzieliła pozwolenia na prowadzenie Teatru Powszechnego im. Władysława Reymonta, który prężnie działał do tragicznej śmierci założyciela 13 października 1946 r.
Próby i przedstawienia odbywały się w Sali Sejmikowej Starostwa Powiatowego. Większość sztuk reżyserował kierownik Antoni Sikorski, który wraz z żoną Haliną grał w spektaklach.
[…] W repertuarze teatru znajdowały się przeważnie sztuki komediowe, które bezpośrednio po wojnie cieszyły się wśród społeczeństwa znacznie większym powodzeniem niż te dramatyczne. I tak skierniewicki teatr w sezonie 1945/1946 wystawił dramat w jednym akcie „Dwa bieguny” autorstwa i w reżyserii Sikorskiego, komedię Stefana Kiedrzyńskiego „Najszczęśliwszy z ludzi”, komedię Wiktora Ryszkowa Koteczka w przekładzie Antoniego Sikorskiego, farsę satyryczną Ferenca Molnára „Złodziej i jego mecenas” oraz dramat w trzech aktach „W małym domku” Tadeusza Rittnera. […]
Praca dziennikarsko-literacka Antoniego Sikorskiego
Działalność literacka i praca dziennikarska były drugą wielką pasją Antoniego Sikorskiego.
Swoje teksty publikował pod pseudonimami Wojciech Zaremba (matka Anastazja była z domu Zaremba), Antoni Kłos i Maska jako recenzent teatralny.
Jednocześnie wraz z prowadzeniem i organizacją teatru Sikorski pisał artykuły na łamach prasy i w latach 1912–1917 tłumaczył z rosyjskiego utwory Czechowa, Kuprina, Juszkiewicza, Teffi i Awerczenki. […] Zafascynowany twórczością i postacią Elizy Orzeszkowej prowadził z pisarką w latach 1906–1910 korespondencję dotyczącą adaptacji scenicznych jej powieści i opowiadań. […] Dzięki pracy nad adaptacjami utworów Orzeszkowej poznał osobiście pisarkę i odwiedził ją w Grodnie 26 grudnia 1907 r., a także otrzymał 16 listów, o których pisał, że są czymś najdroższym, co kiedykolwiek posiadał w swoim życiu. W 1913 r., na łamach „Echa Literacko-Artystycznego”, trzy lata po śmierci Orzeszkowej, ukazały się wspomnienia Sikorskiego ze spotkania z pisarką w Grodnie.
[…] Napisał kilka nowel, między innymi „Komik”, „Tętenty miłosne”, dramaty o tematyce historycznej opowiadające o życiu i śmierci Napoleona „Upadek orła” i „Ostatni akt”, a także sztukę „Dwa bieguny”, wystawioną przez Skierniewicki Teatr Ludowy w 1945 r.
Na jego twórczość składają się także wspomniane adaptacje sceniczne i bajki dla dzieci, w tym inscenizacja baśni Jana Christiana Andersena „Zaklęta księżniczka” w przekładzie Aleksandra Szczęsnego.
Był współautorem wystawionej w 1916 r. w Teatrze Małym „Wigilii Bożego Narodzenia” i baśni fantastycznej w ośmiu odsłonach „Królowa śniegu”.
Co ciekawe, z literatury dziecięcej zachowały się dwie przygotowane przez autora do druku ilustrowane bajki jego autorstwa: „O koralu mądralu co umarł z żalu” i „Coś o Janku marynarzu co na wszystko się odważył”.
Tekst zawiera fragmenty opracowania pt.:
ANTONI SIKORSKI (1884–1946), TWÓRCA TEATRU W SKIERNIEWICACH - Józefina Sikorska-Szlenkier
Więcej informacji o opisanej osobie wraz ze spisem źródeł znajduje się w powyższym dokumencie.
Informacje